خــانـه
اهــداف و چشـم انـدازها
داستان یک تلاش
دربــاره مـا
تمـاس بـا مامطلب آموزشی
ضمانت‌نامه بانکی؛ انواع، ثبت‌های حسابداری و نکات مالیاتی
5 آبان 1405
ضمانت‌نامه بانکی چیست؟
ضمانت‌نامه بانکی، تعهدی است که بانک به درخواست مشتری (ضمانت‌خواه) و به نفع ذی‌نفع صادر می‌کند و متعهد می‌شود در صورت عدم انجام تعهدات توسط ضمانت‌خواه، حداکثر تا مبلغ مندرج در ضمانت‌نامه، وجه را مطابق شرایط ضمانت‌نامه به ذی‌نفع پرداخت نماید.
نکته مهم این است که صدور ضمانت‌نامه به‌تنهایی موجب ایجاد درآمد، هزینه، دارایی یا بدهی برای واحد تجاری نمی‌شود؛ بلکه یک تعهد احتمالی است و تنها در صورت وقوع رویدادهای مالی، آثار حسابداری آن شناسایی می‌شود.
ارکان ضمانت‌نامه بانکی
▪️ضمانت‌خواه: شخص حقیقی یا حقوقی که درخواست صدور ضمانت‌نامه را به بانک ارائه می‌کند.
▪️ضامن: بانک صادرکننده ضمانت‌نامه.
▪️ذی‌نفع: شخص یا سازمانی که ضمانت‌نامه به نفع او صادر شده است.
انواع ضمانت‌نامه‌های بانکی
1️⃣ ضمانت‌نامه شرکت در مناقصه یا مزایده (Bid Bond)
برای تضمین پایبندی شرکت‌کننده به پیشنهاد ارائه‌شده صادر می‌شود. در صورت خودداری برنده از انعقاد قرارداد، ذی‌نفع می‌تواند وجه ضمانت‌نامه را مطالبه کند.
2️⃣ ضمانت‌نامه حسن انجام تعهدات (Performance Bond)
به منظور تضمین اجرای صحیح و به‌موقع تعهدات قراردادی پیمانکار صادر می‌شود و یکی از متداول‌ترین ضمانت‌نامه‌های پیمانکاری است.
3️⃣ ضمانت‌نامه پیش‌پرداخت (Advance Payment Guarantee)
زمانی صادر می‌شود که کارفرما بخشی از مبلغ قرارداد را به عنوان پیش‌پرداخت در اختیار پیمانکار قرار می‌دهد و قصد تضمین بازگشت یا مصرف صحیح آن را دارد.
4️⃣ ضمانت‌نامه استرداد کسور وجه‌الضمان (Retention Money Guarantee)
کارفرما معمولاً درصدی از هر صورت‌وضعیت را به عنوان تضمین حسن اجرای کار نزد خود نگهداری می‌کند. پیمانکار می‌تواند با ارائه این ضمانت‌نامه، مبلغ کسرشده را پیش از پایان دوره تضمین دریافت کند.
5️⃣ ضمانت‌نامه گمرکی
برای تضمین پرداخت حقوق، عوارض و سایر وجوه گمرکی صادر می‌شود و امکان ترخیص کالا را قبل از پرداخت نقدی فراهم می‌کند.
6️⃣ ضمانت‌نامه تعهد پرداخت
برای تضمین پرداخت بدهی یا ایفای تعهدات مالی در موعد مقرر صادر می‌شود.
7️⃣ سایر ضمانت‌نامه‌ها
مانند ضمانت‌نامه‌های مالیاتی، قضایی، قراردادی و سایر ضمانت‌نامه‌هایی که بر اساس توافق طرفین و مقررات مربوط صادر می‌شوند.
ثبت‌های حسابداری
1️⃣ پرداخت سپرده نقدی بابت صدور ضمانت‌نامه
سپرده نزد بانک بابت ضمانت‌نامه بدهکار
بانک بستانکار
این سپرده، یک دارایی است و هزینه محسوب نمی‌شود.
2️⃣ ارائه سفته یا سایر وثایق به بانک (در صورت استفاده از حساب‌های انتظامی)
حساب‌های انتظامی بدهکار
طرف حساب‌های انتظامی بستانکار
استفاده از حساب‌های انتظامی برای ثبت سفته و سایر وثایق، تابع رویه حسابداری واحد تجاری است و الزام صریحی در استانداردهای حسابداری برای همه واحدها وجود ندارد.
3️⃣ ثبت کارمزد صدور ضمانت‌نامه
هزینه کارمزد بانکی بدهکار
بانک بستانکار
کارمزد پرداختی به بانک، هزینه دوره محسوب می‌شود.
4️⃣ آزاد شدن سپرده پس از ابطال ضمانت‌نامه
بانک بدهکار
سپرده نزد بانک بابت ضمانت‌نامه بستانکار
در صورت استفاده از حساب‌های انتظامی، ثبت انتظامی نیز معکوس خواهد شد.
نکات مالیاتی
▪️سپرده نقدی نزد بانک بابت ضمانت‌نامه، هزینه قابل قبول مالیاتی نیست؛ زیرا ماهیت دارایی دارد.
▪️کارمزد پرداختی بابت صدور ضمانت‌نامه، در صورت ارتباط با فعالیت مؤدی و رعایت شرایط قانون مالیات‌های مستقیم، جزء هزینه‌های قابل قبول مالیاتی محسوب می‌شود.
▪️صدور ضمانت‌نامه بانکی به‌تنهایی مشمول مالیات بر ارزش افزوده نیست.
▪️در قراردادهای پیمانکاری، آثار مالیاتی تابع اجرای قرارداد، صدور صورت‌وضعیت، صدور صورتحساب و تحقق درآمد یا هزینه است، نه صرف صدور ضمانت‌نامه.
نکات مهم
🔹 صدور ضمانت‌نامه به‌تنهایی ثبت درآمد یا هزینه ایجاد نمی‌کند.
🔹 سپرده مسدودی نزد بانک، یک دارایی جاری یا غیرجاری (بسته به مدت ضمانت‌نامه) محسوب می‌شود.
🔹 کارمزد بانک، هزینه دوره است.
🔹 در صورت ضبط ضمانت‌نامه توسط ذی‌نفع، آثار حسابداری و مالیاتی باید بر اساس مفاد قرارداد و علت ضبط، به‌طور جداگانه بررسی و ثبت شود.
🔹 ثبت‌های حسابداری ممکن است با توجه به شرایط قرارداد، الزامات بانک و رویه حسابداری واحد تجاری متفاوت باشد، اما باید با استانداردهای حسابداری ایران، قانون مالیات‌های مستقیم، قانون مالیات بر ارزش افزوده و مقررات بانکی منطبق باشد.
سوالات متداول
برای کدام یک از انواع ضمانت نامه‌های بانکی، نیازی به سپرده نقدی وجود ندارد؟
دریافت ضمانت نامه مزایده، نیازی به سپرده نقدی به‌عنوان وثیقه در بانک ندارد.
حداقل میزان سپرده نقدی برای ضمانت نامه باید چه میزان از مبلغ آن باشد؟
برای دریافت ضمانت نامه بانکی، باید حداقل ۲۰ درصد از مبلغ ضمانت نامه را در سپرده خود داشته باشید.
تاثیر ضمانت نامه بانکی بر اعتبار فرد یا شرکت چیست؟
ازآن‌جایی‌که ضمانت نامه بانکی نشان‌دهنده تعهد فرد یا شرکت به انجام اقداماتی خاص است، این اسناد مالی باعث افزایش اعتبار شرکت و افراد می‌شوند.
کلام آخر :
ضمانت نامه‌های بانکی، ابزارهای مالی مهمی برای فراهم آوردن امنیت و اطمینان معامله‌های تجاری و پروژه‌های مختلف هستند.
از ضمانت نامه‌های مزایده و تعهد پرداخت تا ضمانت‌نامه‌های گمرکی، حسن انجام تعهد، پیش‌پرداخت و استرداد کسور وجه‌الضمان، هر کدام نقشی اساسی در تضمین تعهدهای طرفین دارند.
درکنار استفاده از انواع ضمانت نامه، داشتن یک برنامه حسابداری خوب، اولین قدم برای تضمین دقت جریان‌های مالی شماست؛ برای مدیریت بهتر امور حسابداری خود، همیار محاسب پارسه بهترین انتخاب هستند.
راه های ارتباطی :
تلگرام – اینستاگرام – واتساپ – ایتا – روبیکا- بله
09108295603
تلفن : 38412277-38421258