علی الحساب و پیش پرداخت

ثبت حسابداری علی الحساب و تفاوت آن با پیش پرداخت

مطلب آموزشی

علی‌الحساب چیست؟
علی‌الحساب مبلغی است که پس از انجام تمام یا بخشی از کار یا تحویل بخشی از کالا و قبل از تعیین مبلغ نهایی قرارداد یا صورت‌حساب قطعی پرداخت می‌شود.
به عبارت دیگر، بخشی از تعهد انجام شده است اما مبلغ نهایی هنوز قطعی نشده است.

نمونه موارد استفاده از علی‌الحساب
▪️ علی‌الحساب پیمانکاران
▪️ علی‌الحساب حق‌الزحمه مشاوران و حسابداران
▪️ علی‌الحساب خرید کالا
▪️ علی‌الحساب حمل و نقل
مثال
حسابدار شرکت بخشی از خدمات خود را انجام داده است، اما حق‌الزحمه نهایی هنوز تعیین نشده است. شرکت مبلغ ۷۵۰,۰۰۰ ریال به عنوان علی‌الحساب پرداخت می‌کند.

ثبت حسابداری
علی‌الحساب حسابدار ۷۵۰,۰۰۰
بانک ۷۵۰,۰۰۰
شرح: بابت پرداخت علی‌الحساب حق‌الزحمه حسابدار
پس از قطعی شدن مبلغ
فرض کنید حق‌الزحمه نهایی ۲,۵۰۰,۰۰۰ ریال تعیین شود.
هزینه خدمات حسابداری ۲,۵۰۰,۰۰۰
علی‌الحساب حسابدار ۷۵۰,۰۰۰
بانک / حساب‌های پرداختنی ۱,۷۵۰,۰۰۰

پیش‌پرداخت چیست؟
پیش‌پرداخت مبلغی است که قبل از دریافت کالا یا انجام خدمت پرداخت می‌شود؛ بنابراین تا زمانی که کالا تحویل یا خدمت ارائه نشده باشد، این مبلغ دارایی واحد تجاری محسوب می‌شود.

نمونه‌ها
▪️ پیش‌پرداخت اجاره
▪️ پیش‌پرداخت بیمه
▪️ پیش‌پرداخت خرید کالا
▪️ پیش‌پرداخت قراردادهای خدماتی

ثبت پیش‌پرداخت اجاره
پیش‌پرداخت اجاره ×××
بانک ×××
با گذشت هر ماه:
هزینه اجاره ×××
پیش‌پرداخت اجاره ×××

تفاوت علی‌الحساب و پیش‌پرداخت
– علی‌الحساب: بخشی از کالا یا خدمت ارائه شده، اما مبلغ نهایی هنوز قطعی نیست.
– پیش‌پرداخت: هنوز کالا یا خدمت دریافت نشده و مبلغ بابت آینده پرداخت شده است.

نکته مهم مالیاتی
مطابق مقررات مالیاتی ایران، صرف پرداخت وجه به صورت علی‌الحساب موجب قابل قبول شدن هزینه نیست.

هزینه زمانی قابل قبول مالیاتی خواهد بود که: ▪️ خدمت یا کالا واقعاً دریافت شده باشد. ▪️ اسناد و مدارک مثبته وجود داشته باشد. ▪️ ضوابط قانون مالیات‌های مستقیم و سایر مقررات مربوط رعایت شده باشد.

نکته کاربردی
همیشه عنوان حساب علی‌الحساب را به‌صورت مشخص ثبت کنید؛
مانند: ▪️ علی‌الحساب پیمانکار ▪️ علی‌الحساب خرید ▪️ علی‌الحساب حق‌الزحمه ▪️ علی‌الحساب کارکنان
استفاده از حساب کلی «علی‌الحساب» بدون مشخص کردن طرف حساب، شفافیت اطلاعات مالی را کاهش داده و در رسیدگی‌های حسابرسی و مالیاتی می‌تواند موجب ابهام شود.