خــانـه
اهــداف و چشـم انـدازها
داستان یک تلاش
دربــاره مـا
تمـاس بـا مابهای تمام شده تاریخی
مطلب آموزشی
17مرداد ماه 1405
تا به حال از خود پرسیدهاید چرا ماشینآلات سنگینی که شرکت ۱۰ سال پیش خریده، در دفاتر مالی الان قیمت یک پراید دستدوم را دارند؟
در دنیای حسابداری، گذشته به این راحتیها دست از سر حال برنمیدارد. ترازنامه خیلی از شرکتها شبیه یک موزه است؛ موزهای که اعداد در آن فریز شدهاند.
امروز به سراغ اصلی میرویم که هم لنگرگاه اطمینان حسابداران است و هم بزرگترین سراب برای مدیران
بهای تمامشده تاریخی (Historical Cost)
بهای تاریخی در یک کلام یعنی: وفاداری ابدی به فاکتور خرید!
این اصل پایهای میگوید هر دارایی باید دقیقاً به همان مبلغی که روز اول برایش پول دادهاید، در دفاتر ثبت شود. مهم نیست تورم چه بلایی سر اقتصاد آورده یا قیمت بازار چقدر پرواز کرده است؛ تا زمانی که دارایی را نفروختهاید یا رسماً «تجدید ارزیابی» نکردهاید، این عدد در حسابهای شما میخکوب باقی میماند.
فرمول پایه آن در زمان ثبت اولیه به این شکل است:
بهای تمامشده تاریخی = قیمت پایه خرید + کلیه مخارج ضروری برای آمادهسازی دارایی
یک روایت ملموس
فرض کنید هیئتمدیره در سال ۱۳۸۰ یک قطعه زمین برای احداث کارخانه به مبلغ ۵۰ میلیون تومان خریده است.
امروز، ارزش واقعی آن زمین در بازار به ۵۰ میلیارد تومان رسیده است! اما اگر همین الان ترازنامه شرکت را باز کنید، آن دارایی طلایی همچنان با عدد حقیر ۵۰ میلیون تومان خودنمایی میکند. شما با یک سند کاملاً مستند، اما بهشدت دور از واقعیتِ امروز روبهرو هستید.
در اقتصاد تورمی ایران، تکیه صرف به بهای تاریخی یک تله مرگبار برای تصمیمگیری است. وقتی داراییها با قیمتهای ۲۰ سال پیش در مخرج کسر قرار میگیرند، نسبتهای مالی مثل «بازده داراییها» به شکلی نجومی و کاذب بالا میروند. مدیرعامل ممکن است به این نسبتهای درخشان افتخار کند، غافل از اینکه سودآوری شرکت واقعی نیست؛ بلکه صرفاً به خاطر آب رفتن ارزش دفتری داراییها در برابر تورم است. در اینجا ترازنامه شما دیگر «واقعی» نیست و هر تحلیلی روی آن میتواند غلط از آب دربیاید.
برای ممیز مالیاتی، بهای تاریخی یک خط قرمز مقدس است. ممیز به شما اجازه نمیدهد هر زمان که خواستید، ارزش داراییهایتان را با تورم بالا ببرید تا هزینه استهلاک بیشتری بتراشید و مالیات کمتری بدهید. اگر بخواهید از شر این اعداد قدیمی خلاص شوید و ترازنامه را بهروز کنید، باید سراغ پروسه پیچیده «تجدید ارزیابی داراییها» بروید که طبق قانون، مقررات و معافیتهای سفتوسختی دارد.
تجدید ارزیابی چیست؟
هنگام خرید یک دارایی ثابت، معمولا آن را به قیمت بهای تمام شده ثبت میکنند. این احتمال وجود دارد که ارزش بازار دارایی در طول زمان تغییر کند؛ بنابراین شرکتها میتوانند انتخاب کنند که آیا به ارزیابی دارایی به بهای تمام شده تاریخی بپردازند یا از مدل تجدید ارزیابی استفاده کنند تا به واسطه آن سوابق مالی به روزرسانی شود و ارزش بازار به روز داراییها منعکس شود.
ارزش تمام داراییهای یک شرکت و سازمان باید شناسایی شود و در حسابها آنها ثبت شود. ارزش اولیه این داراییها از ارزش فعلی بازار آنها گرفته میشود. برخی از داراییها در طول زمان به دلیل تغییر در ارزش بازار دچار نوسان میشوند. وقتی ارزش دارایی افزایش مییابد، ارزیابی مجدد دارایی ها ضروری است و در صورت کاهش ارزش دارایی، کاهش ارزش آن ضروری است.
به عبارتی ارزش گذاری مجدد تفاوت بین ارزش بازار منصفانه دارایی و بهای تمام شده اصلی آن منهای میزان استهلاک است. تجدید ارزیابی به بیان ساده به معنای به روز کردن ارزش داراییهای یک سازمان و شرکت است. در واقع افزایش مبلغ دفتری یک دارایی ثابت در نتیجه ارزیابی آن مستقیما تحت عنوان مازاد تجدید ارزیابی ثبت و در ترازنامه به عنوان بخشی از حقوق صاحبان ثبت میشود و بر صورت سود و زیان تاثیری ندارد.
اهمیت تجدید ارزیابی دارایی
ضرورت ارزش گذاری مجدد دارایی زمانی اهمیت پیدا میکند که شرایط اقتصادی و تحریمها را در ایران بررسی میکنید و متوجه میشوید که سرمایهها و داراییهای مجموعه به اندازه زمان تاسیس نیست و افت و استهلاک داشته است. یکی دیگر از دلایل اهمیت تجدید دارایی که میتوان به آن اشاره کرد؛ ارزش گذاری با رعایت قوانین افزایش سرمایه است که منجر به معافیت سازمان از مالیات خواهد شد.
روش های انجام تجدید ارزیابی دارایی ها
ارزیابی مجدد دارایی ها روشهای مختلفی دارد که در ادامه آنها را بررسی و برای هرکدام توضیحاتی را بیان میکنیم.
۱. روش هزینه تاریخی
در این روش، هزینههای اولیه داراییها با در نظر گرفتن استهلاک و نوسانات قیمت به روز میشود. این روش بیشتر در داراییهایی که استهلاک دارند، استفاده میشود.
۲. روش بازار باز
ارزش داراییها براساس قیمتهای جاری بازار تعیین میشود. این روش بیشتر برای داراییهایی که بازار فعال دارند، استفاده میشود.
۳. روش ارزش فعلی
در این روش، ارزش داراییها بر اساس جریانهای نقدی آینده و نرخ تنزیل محاسبه میشود. این روش برای داراییهایی که تولید جریان نقدی دارند استفاده میشود.
۴. روش مقایسه ای
در این روش، ارزش داراییها با مقایسه با داراییهای مشابه در بازار تعیین میشود. این روش برای داراییهایی که نمونههای مشابهی در بازار دارند، استفاده میشود.
سخن پایانی
در این مقاله از شرکت همیار محاسب پارسه به بررسی بهای تمام شده تاریخی و تجدید ارزیابی دارایی ثابت پرداختیم. همانگونه که گفته شد در سالهای اخیر که افزایش سرمایه از طریق ارزیابی داراییها مشمول معافیت شده است. با خبر معافیت مالیات از طریق ارزیابی مجدد داراییها، زمانی که خبر افزایش سرمایه از این طریق اعلام میشود، سهامداران از این افزایش سرمایه استقبال میکنند، زیرا سود بیشتری به دست میآورند.
راه های ارتباطی ما :
تلگرام – اینستاگرام – واتساپ – ایتا – روبیکا – بله
09108295603
تلفن : 38421258