خــانـه
اهــداف و چشـم انـدازها
داستان یک تلاش
دربــاره مـا
تمـاس بـا مامطلب آموزشی
تخفیفات دریافتی خرید کالا – ثبت و موارد مالیاتی
تخفیف یعنی چه؟ تخفیف به معنی کاهش دادن مبلغ پرداختی بابت مبادله کالا و یا ارائه خدمات است که به صورت توافقی میان خریدار و فروشنده هنگام داد و ستد استفاده میشود که خریدار مبلغ کمتری نسبت به قیمت اولیه کالا میپردازد.
با این که تخفیف موضوعی جذاب برای مشتریان است، اما بحث تخفیف در حسابداری و اسناد حسابداری یکی از مواردی است که حسابداران و مدیران مالی با آن مواجه هستند.
در حسابداری خرید، انواع تخفیفات و تعدیلات قیمت به چهار گروه اصلی تقسیم میشوند. شناخت صحیح هر یک از این موارد از نظر ثبت حسابداری، آثار مالیاتی، و تأثیر بر بهای تمامشده اهمیت اساسی دارد.
انواع تخفیف در حسابداری
به طور کلی تخفیفات در حسابداری به 4 بخش تقسیم میشود:
تخفیفات تجاری
تخفیف به شرط توافق طرفین معامله
تخفیفات به دلیل عیب و نقص کالا
تخفیفات نقدی خرید یا فروش
1-تخفیف توافقی (Agreed Discount)
▫️تعریف:
کاهش قیمت کالا بر اساس مذاکره و توافق قبل از انعقاد معامله. در واقع قیمت نهایی معامله از ابتدا همین مقدار تعیین میشود.
▫️ثبت حسابداری:
ثبت نمیشود.
قیمت خرید همان مبلغ نهایی توافقشده است.
▫️دلیل:
تخفیف توافقی یک «رویداد مالی مستقل» نیست و بخشی از فرایند تعیین قیمت است.
▫️ نکات مالیاتی:
چون تخفیف توافقی در فاکتور فروش لحاظ میشود، مبنای مالیات و ارزش افزوده، مبلغ نهایی پس از تخفیف است.
نیازی به اصلاح معاملات در سامانه مؤدیان نیست، چون تخفیف قبل از صدور صورتحساب است.
2- تخفیف تجاری (Trade Discount)
▫️تعریف:
کاهش قیمت فهرستشده به دلیل سیاستهای فروشنده (عمدهفروشی، حجم خرید، مشتریان خاص و غیره). این تخفیف نیز قبل از صدور فاکتور اعمال میشود.
▫️ثبت حسابداری:
ثبت نمیشود.
بهای خرید برابر قیمت نهایی پس از تخفیف تجاری است.
▫️نکات مالیاتی:
مانند تخفیف توافقی، چون قبل از صدور صورتحساب اعمال میشود، اثری بر گزارشهای اصلاحی یا رویداد جداگانه مالیاتی ندارد.
مالیات و ارزش افزوده بر اساس قیمت بعد از تخفیف محاسبه میشود.
3-تخفیف نقدی خرید (Cash Discount)
▫️تعریف:
تخفیفی که فروشنده برای پرداخت سریعتر (مثلاً ظرف ۱۰ روز) ارائه میکند. مثال:
2/10، n/30
▫️ثبت حسابداری:
در روش اداری–دورهای:
حساب «تخفیفات نقدی خرید» بستانکار میشود.
در سیستم دائم:
بهعنوان کاهش بهای تمامشده موجودی کالا یا درآمد مالی شناسایی میشود.
▫️نکات مالیاتی:
تخفیف نقدی بعد از صدور فاکتور و مشروط است.
از نظر قانون مالیات بر ارزش افزوده، این یک “تخفیف مشروط” است و در،تلگرام خانه حسابداری، صورتحساب اولیه نباید درج شود.
➖در زمان تحقق (تسویه زودهنگام)، فروشنده موظف است اصلاحیه صورتحساب در سامانه مؤدیان ثبت کند.
➖بنابراین در اسناد و دفاتر، یک رویداد مستقل مالیاتی محسوب میشود.
4- برگشت از خرید و تخفیفات (Purchase Returns and Allowances)
▫️تعریف:
بازگرداندن کالا یا دریافت تخفیف به علت مشکلاتی مانند نقص، مغایرت، آسیب، کمبود و غیره. این اتفاق بعد از خرید رخ میدهد.
▫️ثبت حسابداری:
➖در سیستم ادواری: حساب «برگشت از خرید و تخفیفات» بستانکار میشود.
➖در سیستم دائمی: ارزش ثبتشده موجودی کالا کاهش مییابد.
▫️نکات مالیاتی:
هر نوع برگشت کالا یا Allowance بعد از معامله، از نظر ارزش افزوده یک رویداد مالیاتی مستقل است.
➖فروشنده باید اصلاحیه صورتحساب (Debit/Credit Note) صادر کند.
➖خریدار نیز باید رویداد اصلاحی را در سامانه مؤدیان تأیید کند.
مالیات بر ارزش افزوده متناسب با مبلغ برگشتی اصلاح میشود.
جمعبندی
1. تخفیف توافقی (Negotiated Discount):
قبل از معامله تعیین میشود، در دفاتر ثبت جداگانه ندارد، مالیات بر اساس قیمت نهایی پس از تخفیف محاسبه میشود و اصلاحیه لازم نیست.
2. تخفیف تجاری (Trade Discount):
قبل از صدور فاکتور اعمال میشود، در دفاتر ثبت نمیشود، مالیات بر اساس مبلغ پس از تخفیف محاسبه میشود و نیازی به اصلاحیه مالیاتی نیست.
3. تخفیف نقدی خرید (Cash Discount):
بعد از صدور فاکتور و مشروط به پرداخت سریع است. در دفاتر ثبت میشود. از نظر مالیاتی رویداد مستقل است و نیاز به صدور صورتحساب اصلاحی دارد.
4. برگشت از خرید و تخفیفات:
بعد از خرید اتفاق میافتد و در دفاتر ثبت میشود. از نظر مالیاتی نیازمند صورتحساب اصلاحی است و مبلغ ارزش افزوده نیز اصلاح میگردد.